Polacy zbyt mało ufają innym i zbyt mało są otwarci na inność. Asekurujemy się zamiast współpracować. Jesteśmy bierni, zamiast aktywnie nawiązywać relacje i czerpać z różnorodności otoczenia.

Polacy nie są wystarczająco otwarci na siebie nawzajem i nie potrafią dobrze współpracować. Jesteśmy bierni, zamiast aktywnie nawiązywać relacje i czerpać z różnorodności otoczenia. W przeszłości silne i bogate społeczeństwa - takie jak Wenecja, Ragusa (Dubrownik), czy brytyjski Commonwealth - wzrastały i umacniały się przez lata m.in. dzięki ciekawości świata, otwartości na nowe odkrycia i umiejętnemu wykorzystaniu zdobywanej wiedzy.

Także w XXI w. ekonomia i nauka wymagają otwarcia na różnorodność, umiejętności współdziałania oraz dzielenia się wiedzą. To otwartość, chęć poznawania nowych rzeczy i kultur oraz umiejętność wykorzystywania wiedzy i doświadczeń innych ludzi decydują o innowacyjności, która stanowi podstawową siłę napędową dobrobytu i wzrostu gospodarczego w erze wiedzy. Innowacyjność to dziś obowiązek każdego świadomego obywatela.

Niezbędnym elementem budowania otwartości, tworzenia dobrych relacji z innymi ludźmi i wspólnego działania jest zaufanie. Tu my, Polacy mamy dużo do zrobienia - międzynarodowe badania pokazują, że Polska ma najgorszy wynik wśród wszystkich badanych państw europejskich - tylko 23% z nas uważa, że "większości ludzi można ufać". 1

Dobre praktyki uczą.

Otwartość na różnorodność oraz ogólnie pojęte zaufanie dotyczą niemalże wszystkich wymiarów naszego życia. Pomagają nam zarówno w codziennym funkcjonowaniu (np. ułatwiają współpracę, nawiązywanie kontaktów) jak i przyczyniają się do pozyskiwania wymiernych korzyści biznesowych.

W 2006 r. firma Lego zaprosiła własnych klientów do współpracy nad nowym zestawem do tworzenia zabawek-robotów. Czwórka inżynierów, a zarazem fanów Lego, wniosła do projektu pomysły i doświadczenia, których nie posiadali pracownicy firmy. Lego zezwoliło również odbiorcom na swobodne modyfikowanie oprogramowania służącego do sterowania robotów. W rezultacie powstały dziesiątki stron z nowym, darmowym oprogramowaniem. W eksperymencie przeprowadzonym przez firmę 3M, zyski z produktów opartych na pomysłach użytkowników szacowano na ośmiokrotnie większe niż te, zaprojektowane w tradycyjny sposób. 2

Innym przykładem jest popularna przeglądarka Firefox, którą tworzy społeczność złożoną z pracowników korporacji Mozilla, pracowników firm partnerskich (IBM, Novell, Red Hat czy Google) oraz wolontariuszy. Otwartość projektu wynika z zagwarantowanej prawem swobody kopiowania, używania i zmieniania kodu programu.

Przykładem projektu przełamującego w Polsce bariery dla otwartości i współpracy jest polska Wikipedia. Przez siedem lat od jej powstania kilkanaście tysięcy osób stworzyło prawie pół miliona artykułów, a dwa tysiące z nich pracuje nad encyklopedią regularnie.

Współtworzona przez społeczność wolontariuszy i swobodnie dostępna, Wikipedia jest wzorcowym przykładem zaangażowania obywatelskiego w społeczeństwie wiedzy.